Ngăn chặn phiền não ngủ ngầm nhờ quán sự sanh diệt
Để ngăn chặn những phiền não ngủ ngầm, chúng ta phải quán sự sanh diệt của các uẩn, cũng như bản chất vô thường, khổ, và vô ngã của chúng.
Chúng ta phải cố gắng để thấy chúng đúng như chúng thực sự là. Phải ghi nhận, “thấy, thấy” mỗi lúc thấy và theo cách tưng tự, chúng ta phải chánh niệm ghi nhận các cảm thọ khác xuất phát từ sự nghe, ngửi, nếm, xúc chạm và suy nghĩ.
Đối với thân xúc, những đối tượng của sự nội quan (xoay vào bên trong để xem xét nội tâm) có rất nhiều. Vì cảm thọ này liên quan đến lúc đi, đứng, nằm, co duỗi…Những cảm giác nóng, đau, ngứa hay mệt mỏi cũng thế, đều xuất phát từ thân xúc.
Cũng có rất nhiều đối tượng của sự quán vào lúc chúng ta ý thức về những sự kiện tâm lý (“ý định”, “biết”, “suy nghĩ”, v.v…). Lạc, hỷ, ưu, nóng giận, tham ái và những cảm xúc khác cũng có thể là những đối tượng của sự nội quan.
Vì thế, thay vì nội quan họ nên bắt đầu với việc quan sát một vài hoạt động của thân như ngồi hoặc chạm. Hoặc, người ấy có thể hành niệm hơi thở vô-ra, nhưng cách tốt nhất chúng tôi khuyên là theo dõi sự chuyển động của bụng, đó là theo dõi sự phồng lên và xẹp xuống của bụng.
Tuy nhiên chánh niệm của hành giả không chỉ giới hạn ở sự chuyển động của bụng thôi. Trong khi theo dõi sự phồng và xẹp của bụng, hành giả cũng phải ghi nhận những cảm giác đau, nhức, co, duỗi,…nữa.
Tóm lại, hành giả phải theo dõi mọi hoạt động của tâm và thân. Bắt đầu với sự chuyển động của bụng, nhưng khi bạn đã quen với việc chánh niệm, bạn nên mở rộng nó đến tất cả mọi hiện tượng tâm-vật lý khác.
Khi bạn gia tăng thực hành chánh niệm, bạn sẽ hay biết được rằng chỉ có các hiện tượng như thấy, nghe mà không có bất kỳ dấu hiệu nào của sự thường, lạc hay tự ngã.
Trích trong: Luận Giải Kinh Đoạn Giảm.
Thiền sư Mahasi Sayadaw
